Dy kongresmenë republikanë i kanë kërkuar sekretarit amerikan të Shtetit, Marco Rubio, të përdorë nenin 7031(c), të njëjtën dispozitë ligjore me të cilën Sali Berisha u shpall “non grata”, për të ndaluar hyrjen në SHBA të zyrtarëve shqiptarë të përfshirë në korrupsion madhor. Letra vjen mes protestave kundër qeverisë Rama, hetimeve të SPAK dhe shqetësimeve për presionin ndaj drejtësisë, protestuesve dhe gazetarëve.
Qeveria e Edi Ramës po përballet me një tjetër goditje politike nga Uashingtoni. Dy kongresmenë republikanë i kanë kërkuar administratës amerikane të shqyrtojë shpalljen “non grata” të zyrtarëve shqiptarë të përfshirë në korrupsion madhor, duke kërkuar përdorimin e nenit 7031(c), dispozitës së njohur edhe në Shqipëri përmes sanksionimit të Sali Berishës nga Departamenti Amerikan i Shtetit.
Lajmi është publikuar nga televizioni amerikan Fox News, i cili raporton se kongresmenët Joe Wilson dhe Keith Self i kanë dërguar një letër sekretarit amerikan të Shtetit, Marco Rubio, duke ngritur alarmin për gjendjen e demokracisë, korrupsionin dhe sundimin e ligjit në Shqipëri.
Në letrën e datës 22 tetor 2026, dy republikanët kërkojnë që Departamenti i Shtetit të përdorë kompetencat për kufizimin e vizave ndaj zyrtarëve për të cilët ekzistojnë informacione të besueshme për përfshirje në korrupsion të rëndë. Masa mund të përfshijë edhe familjarët e tyre të afërt.
“Po ju shkruajmë për të shprehur shqetësimin tonë për gjendjen e demokracisë dhe sundimit të ligjit në Republikën e Shqipërisë, një aleate e NATO-s dhe vend kandidat për anëtarësim në Bashkimin Europian. Shtetet e Bashkuara kanë investuar shumë në reformën në drejtësi në Shqipëri dhe kanë interes të madh për suksesin e saj. Ngjarjet e fundit tregojnë se përparimi është i brishtë dhe, në fusha kyçe, rrezikon të zhbëhet”, thuhet në letrën drejtuar Rubios.
Kongresmenët kërkojnë shprehimisht aktivizimin e mekanizmit të sanksioneve që lejon Departamentin e Shtetit t’u ndalojë hyrjen në territorin amerikan zyrtarëve të huaj të përfshirë në korrupsion madhor.
Bëhet fjalë për nenin 7031(c) të ligjit amerikan për financimin e Departamentit të Shtetit dhe operacionet e jashtme, mbi bazën e të cilit në maj 2021 u shpall “non grata” edhe ish-kryeministri Sali Berisha, së bashku me familjarë të tij.
Tani, dy kongresmenët kërkojnë që ky mekanizëm të zbatohet ndaj zyrtarëve shqiptarë që rezultojnë të përfshirë në korrupsion, pa dallim përkatësie politike.
Në dokument theksohet se institucionet kundër korrupsionit nuk mund të kenë sukses nëse drejtuesit politikë mbrojnë zyrtarët që janë objekt i hetimeve.
“Institucionet shqiptare kundër korrupsionit nuk mund të kenë sukses kur drejtuesit politikë mbrojnë zyrtarët që ato hetojnë. Prandaj ju bëjmë thirrje të përdorni kompetencën e Departamentit sipas nenit 7031(c) të ligjit vjetor për financimin e Departamentit të Shtetit, Operacioneve të Jashtme dhe Programeve të Ngjashme.
Konkretisht, kërkojmë që Departamenti të shpallë publikisht zyrtarët shqiptarë dhe, kur është e përshtatshme, anëtarët e familjeve të tyre të ngushta, për të cilët disponon informacione të besueshme mbi përfshirjen në korrupsion madhor”, thuhet në letër.
Kërkesa nuk kufizohet vetëm te zyrtarët e hetuar për korrupsion. Kongresmenët kërkojnë që shqyrtimi të përfshijë edhe ata që kanë përdorur pozitat shtetërore për të penguar hetimet e SPAK.
Ky është një nga paralajmërimet më të drejtpërdrejta të dokumentit, pasi dy ligjvënësit amerikanë e lidhin luftën kundër korrupsionit jo vetëm me veprimet e zyrtarëve të dyshuar, por edhe me ndërhyrjet politike për t’i mbrojtur ata nga drejtësia.
Sipas Fox News, shqetësimi i kongresmenëve është shtuar në një kohë kur Shqipëria po përballet me protesta të gjera kundër qeverisë Rama. Prej javësh, studentë dhe qytetarë kanë dalë në rrugë duke kërkuar dorëheqjen e kryeministrit, llogaridhënie për korrupsionin dhe respektimin e institucioneve demokratike.
Media amerikane raporton për përplasjet mes protestuesve dhe policisë në Tiranë, përdorimin e mjeteve zjarrvënëse gjatë demonstratave dhe akuzat për reagim të tepruar të forcave të rendit.
Në një deklaratë për Fox News Digital, kongresmeni Joe Wilson e ka lidhur drejtpërdrejt shqetësimin e Kongresit me zhvillimet në Shqipëri dhe akuzat ndaj qeverisë Rama.
“Kongresi është thellësisht i shqetësuar për situatën në Shqipëri, ndërsa qeveria përdor forcë të tepruar kundër qytetarëve që kërkojnë llogaridhënie dhe institucione të pastra. Korrupsioni dhe trafiku i narkotikëve që lidhen me qeverinë Rama duhet të luftohen”, deklaroi Wilson për Fox News.
Letra ndalet edhe te gjendja e institucioneve demokratike dhe e medias. Kongresmenët citojnë vlerësimet e organizatave ndërkombëtare, sipas të cilave Shqipëria vazhdon të ketë probleme serioze me korrupsionin, ndërsa gazetarët që mbulojnë protestat janë përballur me kërcënime, pengesa dhe sulme.
Sipas dokumentit, organizatat për lirinë e medias kanë evidentuar 15 raste kërcënimesh dhe sulmesh gjatë qershorit dhe korrikut 2026, si dhe kanë ngritur shqetësime për përdorimin e gazit lotsjellës dhe mjeteve të tjera kundër demonstruesve.
Dy republikanët kërkojnë nga Departamenti i Shtetit të sqarojë nëse Ambasada Amerikane në Tiranë po bashkëpunon me autoritetet shqiptare për mbrojtjen e protestuesve dhe gazetarëve, si dhe nëse mbështet hetime të pavarura për incidentet e dokumentuara.
Kongresmenët i kanë vendosur administratës amerikane edhe një afat konkret. Deri më 5 nëntor, Departamenti i Shtetit duhet t’u përgjigjet pyetjeve për shqyrtimin e zyrtarëve shqiptarë sipas nenit 7031(c), mbështetjen ndaj SPAK dhe masat për mbrojtjen e drejtësisë nga presioni politik.
Ata kërkojnë gjithashtu që të shqyrtohet përdorimi i sanksioneve Global Magnitsky, një tjetër instrument amerikan për ndëshkimin e korrupsionit dhe shkeljeve të rënda të të drejtave të njeriut, në rastet kur provat e justifikojnë.
Global Magnitsky është një mekanizëm amerikan sanksionesh ndaj individëve të përfshirë në korrupsion të rëndë ose shkelje serioze të të drejtave të njeriut. Ndryshe nga shpallja “non grata”, që kufizon hyrjen në SHBA, ky mekanizëm mund të sjellë edhe ngrirjen e pasurive dhe bllokimin e transaksioneve financiare të personave të sanksionuar. /Pamfleti
