Një projektligj i qeverisë për ngritjen e një shoqërie shtetërore, e cila pritet të marrë nën administrim pothuajse të gjithë zinxhirin e furnizimit me barna dhe pajisje mjekësore në sistemin publik, raportohet se ka shkaktuar përplasje në nivelet më të larta të ekzekutivit.
Sipas burimeve të cituara nga VNA, projektligji është bërë shkak për mosmarrëveshje mes kryeministrit Edi Rama dhe ministres së Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale, Evis Sala.
Të njëjtat burime pretendojnë se ministrja ka shprehur kundërshtime dhe rezerva të forta për përmbajtjen e draftit, duke refuzuar ta firmosë atë në formën në të cilën është hartuar aktualisht.
Qëndrimi i saj, megjithatë, nuk duket se ka ndryshuar planet e kryeministrit. Sipas informacioneve të publikuara, Rama i ka lënë ministres afat deri në muajin shtator për finalizimin e procesit dhe miratimin e nismës.
Në rast se palët nuk arrijnë një marrëveshje, largimi i Evis Salës nga drejtimi i Ministrisë së Shëndetësisë përmendet si një skenar i mundshëm. Deri më tani, megjithatë, nuk ka asnjë njoftim zyrtar për dorëheqjen apo shkarkimin e saj.
Çfarë parashikon projektligji?
Projektligji, një kopje e të cilit pretendohet se është siguruar nga VNA, nuk kufizohet vetëm te krijimi i një organi qendror që do të kryejë procedurat e blerjes së barnave dhe pajisjeve mjekësore.
Drafti parashikon ngritjen e një shoqërie aksionare me kapital 100 për qind shtetëror, e cila do të ketë kompetenca të gjera në të gjithë sistemin e furnizimit shëndetësor publik.
Shoqëria e re pritet të merret me:
* planifikimin e nevojave për barna dhe pajisje mjekësore;
* zhvillimin e procedurave të prokurimit;
* importimin e barnave dhe materialeve mjekësore;
* magazinimin e tyre;
* transportin dhe shpërndarjen në spitale dhe institucione të tjera publike;
* menaxhimin e rezervave strategjike të sistemit shëndetësor.
Nëse miratohet, struktura e re do të përqendrojë në një institucion të vetëm një pjesë të madhe të funksioneve që aktualisht kryhen nga institucione dhe operatorë të ndryshëm.
Kompetenca për kompani, financime dhe partneritete
Kompetencat që parashikohen në projektligj shkojnë përtej furnizimit të zakonshëm të spitaleve me barna dhe pajisje.
Sipas përmbajtjes së raportuar të draftit, shoqëria shtetërore do të ketë të drejtën të krijojë kompani të tjera ose të marrë pjesë në shoqëri publike dhe private.
Ajo mund të financojë projekte në sektorin farmaceutik dhe shëndetësor, të zhvillojë partneritete publiko-private, të importojë dhe tregtojë barna, si dhe të ndërtojë kapacitete prodhuese në këtë fushë.
Kjo do t’i jepte shoqërisë një rol shumë më të gjerë sesa ai i një enti prokurues, duke e kthyer atë në një aktor të drejtpërdrejtë ekonomik në tregun farmaceutik.
Një model i tillë mund të ndryshojë ndjeshëm mënyrën se si funksionon aktualisht furnizimi i spitaleve publike dhe marrëdhëniet e shtetit me kompanitë farmaceutike.
Pretendimi për përfshirjen e një kompanie izraelite
Burimet e VNA pretendojnë gjithashtu se në ngritjen ose funksionimin e strukturës së re mund të përfshihet një kompani izraelite.
Deri tani, ky informacion nuk është konfirmuar zyrtarisht dhe nuk është bërë publik emri i kompanisë së përmendur.
Nuk është e qartë nëse kompania do të përfshihej si partnere, konsulente, investitore, ofruese teknologjie apo përmes një forme tjetër bashkëpunimi.
Për mungesë të një reagimi institucional dhe të dokumenteve të plota publike, pretendimet për përfshirjen e një subjekti të huaj mbeten të pakonfirmuara.
Centralizim i furnizimit farmaceutik
Në rast se projektligji miratohet në formën aktuale, ai do të përfaqësonte një nga centralizimet më të mëdha të sistemit të furnizimit farmaceutik shqiptar gjatë dekadave të fundit.
Një shoqëri e vetme shtetërore do të administronte praktikisht të gjithë procesin, duke nisur nga evidentimi i nevojave të spitaleve, te blerja, importimi, magazinimi dhe shpërndarja e barnave dhe pajisjeve mjekësore.
Mbështetësit e një modeli të centralizuar mund të argumentojnë se ai do të mundësonte kontroll më të madh të çmimeve, planifikim më të mirë, shmangie të mungesave dhe krijimin e rezervave strategjike.
Nga ana tjetër, përqendrimi i kaq shumë kompetencave në një strukturë të vetme ngre pyetje për transparencën, konkurrencën, kontrollin institucional dhe mënyrën e përzgjedhjes së partnerëve privatë.
Mbetet gjithashtu e paqartë se si do të ndikonte krijimi i shoqërisë së re te kompanitë farmaceutike, distributorët, importuesit dhe operatorët e tjerë që aktualisht veprojnë në treg.
Heshtje nga qeveria dhe Ministria e Shëndetësisë
Qeveria nuk e ka bërë ende publik projektligjin për konsultim të hapur dhe nuk ka dhënë një shpjegim zyrtar për qëllimin, strukturën dhe mënyrën e funksionimit të shoqërisë së parashikuar.
Edhe Ministria e Shëndetësisë nuk ka komentuar mbi pretendimet për mosmarrëveshje mes ministres Evis Sala dhe kryeministrit Edi Rama.
Nuk ka gjithashtu një reagim zyrtar lidhur me informacionet se ministrja ka refuzuar të firmosë draftin apo se asaj i është vendosur një afat deri në shtator.
Për momentin, Evis Sala vijon të ushtrojë detyrën e ministres së Shëndetësisë dhe nuk është konfirmuar zyrtarisht ndonjë dorëheqje apo largim i saj nga qeveria.
Në ditët në vijim pritet të shihet nëse drafti do të publikohet për konsultim, nëse Ministria e Shëndetësisë do të japë sqarime dhe nëse përplasja e raportuar do të sjellë ndryshime në kabinetin qeveritar.
Shënim: Informacionet për mosmarrëveshjen mes kryeministrit dhe ministres, afatin e vendosur dhe përfshirjen e mundshme të një kompanie izraelite bazohen në burimet e cituara nga VNA dhe nuk janë konfirmuar zyrtarisht nga institucionet përkatëse.