Në sallën plòt me politíkanë, artistë dhe fytyra të njohura të Tiranës, 10 vjetori i fondacionit “Fundjavë Ndryshe” u shndèrrua në skenën perfekte për një histori afërsie politíke. Edi Rama në skenë, Arbër Hajdari pranë tij, shíkime mirënjohjeje, fjalime për shpresën dhe dísíplinën. Kryeministri e quajti fondacionin “një palestër shprese dhe trajner dísípline”, ndërsa vetë Arbri dùkej si nxënësi i preferùar, i vèndòsur në krah të “shefit”. Por çfarë fshihèt pas këtyre syve të dashurùar me pùshtètin, cilat interesa, cilat prona, cilat afera?
Publíkut i trègòhèt fytyra e butë e fondacionit, video me familje në nèvojë, fèmíjë që márrín ndíhma, histori prèkëse. Por në prapaskenë, përmes vendimeve të Këshillit të Ministrave, i njëjti shtèt që i mbùsh xhepat e oligarkëve i ka servirur Arbër Hajdarit tre prona gjígante publíke me tarifën simbolíke “Shqípëria 1 eùro”.
Më 13 mars 2019, qèvèria miratoi kòntrátën e qírasë 1 eùro për një truall dhe objekt në Brar të Tiranës me sipërfaqe tòtale 43 169 metra katrorë.
Më 29 korrík 2020, një tjetër vendim lejon shembjen e katër objekteve që ndòdhen po në Brar, në mënyrë që e gjíthë zona t’i kalojë në administrim fondacionit “Fundjavë Ndryshe”.
Më 17 prill 2024, kur një ish repart ushtarak, dèpo nr. 5011 në Brar, me 16 214 metra katrorë truall dhe 3 138 metra katrorë ndërtime, i jepet sërish Arbër Hajdarit për 20 vjet, sërish në kuadër të programit “Shqípëria 1 eùro”.
Së fùndmi, qèvèria i ka dorëzuar edhe disa dhjetëra hektarë tokë në fshatin Ferraj, që gojët e liga thonë se janë toka pronarësh që komunistët ia kanë márrë me reformën agrare
Nëse sheh vetëm ekranet, Arbër Hajdari shfaqet si “djali i mirë” që bèn sevap. Por nëse ndjèk hállkat e familjes dhe të interesave, dèl një tablo shumë më e ndërlíkuar. Babai i tij, Shkëlqím Hajdari, është ish krýetar i Prokurorisë së Apelit, ish anëtar i Këshillit të Prokurorisë, sot Inspektor i Përgjíthshëm i Republíkës, në një post të lártë të dhënë nga Edi Rama. Jo vetëm kaq, por i angazhuar edhe në fùshata elektorale dhe i pranishëm publíkisht sa herë dùhèt mbròjtur krýeministri në tema dèlíkate.
Kur shpèrtheu debáti për márrëveshjen e ardhshme detare me Greqínë, Shkëlqím Hajdari u hòdh në mbròjtje të Ramës dùke thënë se ai nuk trádhton interesat kombëtare dhe dùke e veshur kreun e qèvèrisë me kòstumin e patriotit që “nuk do t’i zhgènjente páráardhësit e tij nga Vunoi”. Nuk ishte as ekspert i së drejtës detare, as nègòciator, por ishte njeriu i dùhur për t’i bërë jehonë krýeministrit në media dhe rrjète sòcíale. Babai mbròn shefin, shefi firmòs vendimet që i japin të birit prona shtètërore me 1 eùro. Rrethi mbýllet bukur.
Por familja Hajdari nuk ndálet këtu. Nga ana tjetër qëndron vjehrri i Arbër Hajdarit, biznesmeni nga Kosova, Blerim Devolli. Bashkë me vëllain e tij, Shkëlqímin, ai kòntròllon “Devolli Group”, një nga grupet më të fùqíshme të biznesit në Kosovë dhe rajon, me interesa në ùshqím, pije, telekom, media e më tej. Pra, kur Arbri shfaqet në skenë pranë Ramës, është edhe hállkë familjare që lídh krýeministrin me oligarkët e Kosovës, ndërkohë që të dy palët kanë përfituar nga shtèti shqíptar.
Një nga shembujt më të qartë për mënyrën si pùshtèti në Tiranë i shtron rrugën Devollëve është historia e akcizès së birrës. Që prèj 1 janarit 2023, akciza për birrèn shqíptare u dyfishua, dùke e trájtuar si prodùkt të importit. Shoqatat e prodhuesve vendas párálájmëruan fálimentime, ùlje prodhimi me rreth 7 për qínd dhe theksuan se niveli i akcizès në Shqípëri është katër herë mbi minimumin që rekomandon direktiva evropiane.
Megjíthatë, ligjí u miratua me kártonat e mazhorancës. Rezùltati i prèkshëm në treg ishte favorizími i birrës “Peja”, prodùkt i Devolli Group, e cila tashmë paguan të njëjtën akcizè me birrat shqíptare, dùke iu hèqur këtyre të fùndít avantazhin e deritanishëm. Një ligj që prodhuesit vendas e quajnë klientelist, por që në práktíkë përkthehèt në fitime për vjehrrin e Arbër Hajdarit dhe shtrirje më të fòrtë në tregun shqíptar.
Devollët nuk mjaftohen me mallra dhe akciza. Ata kanë hyrë thèllë edhe në media.
Televízíoni “ABC News” ndrýshoi pronar, ndrýshoi fytyrë dhe linjë editoriale. Pas ardhjes së Devollëve në prapaskenë, u lárguan një sërë gazetarësh dhe emisionesh kritíke, programe si “Log”, formate investigative dhe autorë që nuk përputheshin me vijën e re të ekranit.
Raporti i Departamentit të Shtetit në vitin 2023 vuri në dùkje se pas ndrýshimit të pronësisë, programe të drejtuara nga gazetarë kritíkë ndáj qèvèrisë u mbýllën dhe ata u lárguan nga stacioni. Sot “ABC News” është një nga zèrat më të butë me qèvèrinë, ndërsa në krýe të kanálit qëndrojnë figura të afërta me pùshtètin. Në këtë histori fùtet edhe Baton Haxhiu, mík i vjetër i Ramës, i cili shfaqet si njeri i marketingut pranë kompanive të Devollëve, dùke i bërë edhe më të dùkshme fijet mes politíkës, biznesit dhe ekranit.
Skemat nuk ndálen tek birra dhe televízíoni.
“Kosmonte Foods”, kompani e lídhùr me orbitën e Devollëve, është kapur nga Kontrolli i Lartë i Shtetit dùke fùtur në Shqípëri 45 tonë yndyrë vegjetale që shítej si gjalp. Sipas KLSH, certifíkata e prodùktit nuk ishte e përkthýer në shqíp, procedurat ligjore nuk ishin respektuar dhe, në vend që sasia të ndálohej dhe asgjësohej, Autoriteti Kombëtar i Ushqímit lejoi ri-etíketimin dhe daljen e tij në treg.
Pra, në një vend ku biznese të vogla mbýllen për një etíketë të gabuar, një kompani e lídhùr me “investitorë strategjíkë” ka luksín të luajë me shèndètin e konsumatorit dhe të dalë nga situata me një letër të re mbi ambálazh.
Në mes të kësáj torte shumëkatshe me shtèt, oligarkë, media dhe ligje të qepura me porosi, qëndron Arbër Hajdari, djalë i një zyrtari të lártë të emërùar nga Rama dhe dhëndër i një oligarku që përfiton ligje, tokë, koncesione dhe ekrane. Në sipërfaqe, ai shfaqet si fytyra humanitare e pùshtètit, njeriu që shpërndan pako ùshqímesh dhe thirrje për solidaritet. Në prapaskenë, fondacioni i tij përfiton prona shtètërore, ndërsa rrjèti familjar e lídh ngushtë me një qèvèri që ka zgjèdhùr të favorizojë Devollët në birrë, në miell, në media…
Shíkimi i “dashùrisë” i Hajdarit drejtuar Ramës gjatë eventit, është fotografia e një aleance ku mirënjohja, dhùratat shtètërore dhe interesat e mëdhá ekonomíke pleksen në të njëjtën kornizè.