Akullnaja Thwaites në Antarktidë, e njohur shpesh si “Doomsday Glacier” (Akullnaja e Fundit të Botës), po shkrihet më shpejt se sa ishte parashikuar më parë, sipas një studimi të ri nga shkencëtarë të Universitetit të Edinburgut.
Sipas studiuesve, akullnaja mund të humbasë deri në 200 gigatonë akull në vit deri në vitin 2067, një nivel më i lartë se humbja aktuale prej rreth 150 gigatonësh në vit që është regjistruar gjatë dy dekadave të fundit.
Kjo humbje e përshpejtuar e akullit mund të shtojë rreth 0.5 milimetra në vit në rritjen e nivelit global të deteve, një kontribut që mund të tejkalojë ndikimin e të gjithë akullnajave malore në botë.
Akullnaja Thwaites është një masë gjigante akulli, afërsisht me madhësinë e Mbretërisë së Bashkuar, dhe përmban mjaftueshëm ujë të ëmbël për të rritur nivelin e deteve me rreth 65 centimetra nëse do të shkrihej plotësisht.
Studiuesit theksojnë se një kolaps i plotë nuk pritet në të ardhmen e afërt, por autori kryesor i studimit, Dr. Daniel Goldberg, paralajmëron se akullnaja është në një trajektore që mund të çojë drejt një destabilizimi të madh në të ardhmen.
Thwaites funksionon si një “lumë akulli”, duke transportuar akull dhe borë nga një pjesë e madhe e shtresës së akullit të Antarktidës Perëndimore drejt Detit Amundsen. Për këtë arsye, stabiliteti i saj është kritik për gjithë sistemin e akullit në rajon.
Të dhënat satelitore tregojnë se ndërsa akullnaja bëhet më e hollë, rrjedhja e saj drejt detit përshpejtohet, duke e bërë atë një nga akullnajat që ndryshon më shpejt në Antarktidë. Studimet tregojnë se ajo tani po humbet akull pesë herë më shpejt se në vitet 1990.
Studimi, i publikuar në revistën shkencore Geophysical Research Letters, përdori një model të shtresës së akullit të kalibruar me të dhëna satelitore për të simuluar zhvillimin e ardhshëm të akullnajës.
Rezultatet treguan se shkrirja më e shpejtë ndodh në zgavra të thella në shtratin shkëmbor të Antarktidës, të cilat shtrihen deri në 100 kilometra, duke lejuar që uji i ngrohtë i oqeanit të depërtojë më lehtë nën akull.
Ndërsa ngrohja globale e shkaktuar nga aktiviteti njerëzor po ngroh Detin Amundsen dhe po përshpejton shkrirjen e akullit, studiuesit sugjerojnë se gjeologjia e terrenit nën akullnajë mund të luajë gjithashtu një rol të rëndësishëm në këtë proces.
Sipas parashikimeve aktuale të emetimeve, studiuesit vlerësojnë se një kolaps i madh i akullnajës mund të ndodhë brenda rreth 200 vjetësh.
Megjithatë, akullnaja reagoi me vonesë ndaj ndryshimeve klimatike dhe aktualisht po përgjigjet ndaj ndryshimeve që nisën që nga vitet 1980, gjë që do të thotë se edhe masat për uljen e emetimeve mund të kenë efekt vetëm në afat shumë të gjatë.
Shkencëtarët theksojnë se ulja e emetimeve të gazrave serrë mund të vonojë ndjeshëm procesin e kolapsit, duke e shtyrë atë për shekuj të tërë.