Një grup ekspertësh të teknologjisë së informacionit ka prezantuar një kandidaturë të paprecedentë për zgjedhjet e parakohshme të Bashkisë së Tiranës: një kandidat digjital të krijuar me Inteligjencë Artificiale (IA), i quajtur TirANA (Tirana Algorithmic Neural Assistant).
Nisma, e njoftuar nga ekspertët Denisa Kele, Tomi Kallanxhi dhe Besmir Semanaj, vjen në një kohë kur ethet e zgjedhjeve kanë përfshirë skenën politike.
Paralelizmi me “Diellën” e Qeverisë
Kjo lëvizje i referohet drejtpërdrejt veprimit të Kryeministrit Edi Rama, i cili emëroi si anëtare të kabinetit të tij ministren e parë të Inteligjencës Artificiale, një algoritëm të quajtur Diella, që u caktua të merrej me prokurimet publike.
Sipas ekspertëve të TirANA-s, qëllimi i tyre është të ofrojnë një qasje të re qeverisëse:
- Vizioni: Një qasje e bazuar te transparenca, efikasiteti dhe llogaridhënia në fusha si urbanistika, mjedisi, transporti, ekonomia dhe shërbimet publike.
- Ekipi: Pas projektit qëndron një ekip i gjerë ekspertësh nga fusha të ndryshme (teknologji, urbanistikë, drejtësi, etj.).
Synimi: Krijimi i Një Precedenti Ligjor
Nisma nuk është vetëm një tentativë për të ironizuar politikën, por ka edhe një synim ligjor ambicioz. Eksperti Besmir Semanaj theksoi se ekipi po “teston kufijtë ligjorë” për të parë nëse një entitet i tillë (IA) mund të regjistrohet zyrtarisht në KQZ.
- Synimi i Vështirë: Semanaj pranon se regjistrimi i TirANA-s do të jetë “shumë i vështirë ose i pamundur”.
- Objektivi Madhor: “Synimi ynë është të krijojmë një precedent, që më vonë të shtyjë drejt ndryshimeve ligjore,” shpjegoi ai.
Reagimi i Komisionit Qendror të Zgjedhjeve (KQZ)
I pyetur për këtë kandidaturë virtuale, KQZ-ja u shpreh se:
- Procedura: Çdo kërkesë për regjistrim shqyrtohet vetëm pasi të paraqitet zyrtarisht, në përputhje me procedurat dhe afatet e Kodit Zgjedhor. KQZ nuk shprehet për situata hipotetike.
- Kuadri Ligjor: Theksoi se ligjërisht, e drejta për t’u regjistruar si kandidat u takon “vetëm shtetasve shqiptarë që plotësojnë kriteret e përcaktuara në Kushtetutë dhe në Kodin Zgjedhor”.
Dallimi me “Diellën” e Qeverisë
Ekspertët e TirANA-s theksojnë se krijesa e tyre është superior ndaj ministres virtuale të Ramës në aspektin e transparencës:
- Transparenca e TirANA-s: “Çdo qytetar të ketë mundësinë ta shohë kodin, të monitorojë burimin e të dhënave dhe të verifikojë funksionimin.”
- Kritika për Diellën: “Ky është shembulli që japim se si do të duhej të ishte Diella, ndryshe nga ajo që ekziston sot, ku kodi nuk dihet, burimet nuk janë transparente dhe procesi është i mbyllur.”