Në Bulqizë, gjatë projektit kërkimor-shkencor “Kërkime Arkeologjike në Luginën e Bulqizës”, është bërë një zbulim me rëndësi të veçantë. Bëhet fjalë për varrin e parë monumental të periudhës romake në Shqipëri, i cili ndodhet në fshatin Strikçan.
Detaje të zbulimit dhe rëndësia e tij
Ky monument ka përmasa mbresëlënëse, rreth 9×6 metra, me një dhomë funerare 2.4 metra të lartë. Ajo që e bën zbulimin edhe më të veçantë është një mbishkrim dygjuhësh kushtuar personit të varrosur, i njohur si Gelliano, si dhe perëndisë Jupiter. Ky lloj mbishkrimi është i pari i zbuluar në zonën e Dibrës.
Varri përbëhet nga tre ambiente: dhoma e varrimit, paradhoma dhe një shkallare monumentale. Brenda tij janë gjetur objekte me vlerë, si enë qelqi, objekte kocke, armë, dhe fragmente tekstili të thurura me fije ari, të cilat dëshmojnë statusin e lartë shoqëror të të ndjerit.
Sipas specialistëve, struktura e sipërme e varrit sugjeron se ai ka qenë pjesë e një mauzoleumi, çka e bën këtë zbulim të pazëvendësueshëm për studimin e historisë romake në Shqipëri. Për shkak të rëndësisë së tij, autoritetet kanë nisur procedurat për ta vendosur këtë sit nën mbrojtje paraprake.
