Ekzekutimi i gjyqtarit Astrit Kalaja brenda Gjykatës së Apelit në Tiranë ka rikthyer frikën dhe pasigurinë në zemër të sistemit të drejtësisë shqiptare. Ngjarja ka vënë në pikëpyetje jo vetëm sigurinë fizike të gjyqtarëve dhe prokurorëve, por edhe funksionimin e mekanizmave shtetërorë që duhet t’i mbrojnë ata.
Si dështoi Vendimi i Qeverisë i Vitit 2020?
Katër vite më parë, me një vendim të Këshillit të Ministrave (VKM) të datës 10 korrik 2020, Qeveria shqiptare, me firmën e Kryeministrit Edi Rama, kishte përcaktuar rregulla të qarta për mbrojtjen e gjykatave dhe prokurorive.
Sipas këtij vendimi:
- Çdo institucion duhej të hartonte politika të brendshme sigurie.
- Duhej të garantohej kontrolli i hyrjeve për të ndaluar hyrjen e paligjshme të armëve apo sendeve të rrezikshme (detyrë e “punonjësve të sigurisë”).
- Kryetari i çdo institucioni mbante përgjegjësinë për mirëmbajtjen dhe testimin periodik të pajisjeve teknike mbrojtëse (si detektorët e metaleve).
Pavarësisht këtyre rregullave të qarta, autori arriti të depërtojë me armë zjarri brenda në sallën e gjyqit dhe të kryejë ekzekutimin, duke treguar dështimin total të zbatimit të VKM-së.
Reagimi i Ramës dhe Pyetjet e Ngritura
Pas tragjedisë, Kryeministri Rama pranoi publikisht se kjo qasje ka dështuar, duke kërkuar një “reflektim të thellë” mbi sistemin e sigurisë së brendshme të gjykatave. Ai vuri në dyshim efikasitetin e përdorimit të policive private në institucione ku rendi dhe mbrojtja duhet të garantohen nga forca shtetërore, duke theksuar se pavarësia e gjyqësorit nuk mund të bëhet kurrë në dëm të sigurisë.
Kjo ngjarje tronditëse ngre dy pyetje serioze për të ardhmen e shtetit të së drejtës në Shqipëri:
- Si është e mundur që, katër vite pas miratimit të një VKM-je për sigurinë, një gjyqtar të vritet brenda sistemit që duhej ta mbronte?
- Dhe më e rëndësishmja — kush do të mbrojë ata që duhet të zbatojnë ligjin?