Tiranë, 05 Nëntor 2025 – Kryetari i Gjykatës së Lartë, Sokol Sadushi, ka prezantuar qëndrimin zyrtar të mbledhjes së gjyqtarëve të kësaj trupe në lidhje me Projekt-Kodin e ri Penal (i njohur si Kodi i Ulsi Manjës dhe Arben Rakipit), duke lëshuar një kritikë shkatërruese ndaj tij.
Gjykata e Lartë ka vlerësuar se projekti i ri është “jo human”, i ndërtuar mbi “logjikë ndëshkuese” dhe se rrezikon të zhvendosë drejtësinë nga parimi i humanizmit drejt një “formësimi mekanik”.
Zgjerimi I Dënimit Dhe Mungesa E Humanizmit
Qëndrimi i Gjykatës së Lartë thekson se Kodi i ri Penal bie në kundërshtim me standardet evropiane dhe parimet themelore të drejtësisë penale:
- Burgimi Maksimal Deri Në 45 Vjet: Projekti “zgjeron logjikën ndëshkuese”, duke e çuar burgimin maksimal deri në 45 vjet (Nenet 72 dhe 151). Kjo konsiderohet si devijim nga standardet evropiane, duke e kthyer dënimin maksimal në një “koncept të pafund”.
- Rritja E Dënimeve Dhe Mekanizmi: “Rritja e përgjithshme e dënimeve dhe mungesa e fleksibilitetit në caktimin e tyre rrezikon ta zhvendosë drejtësinë nga humanizmi drejt formësimit mekanik,” theksoi Sadushi.
- Dënimi S’është Formula Aritmetike: Trupa gjykuese argumenton se dënimi kërkon gjykim njerëzor, ndjeshmëri dhe balancë. Tendenca për të paracaktuar numrin dhe llojin e dënimeve plotësuese kufizon rolin e gjykatës për të individualizuar ndëshkimin.
Konceptim I Cunguar I Dënimeve Alternative
Gjykata e Lartë kritikon edhe qasjen e Kodit të ri ndaj dënimeve alternative dhe mungesën e koherencës:
- Ngushtimi i Zëvendësimit të Burgimit: Neni 155 ngushton kufirin për zëvendësimin e dënimit me burgim nga pesë në tre vjet.
- Mungesa e Koherencës: Nenet 160 (“liria e kontrolluar”) dhe 163 (“pezullimi me vendosje në provë”) mbivendosen në përmbajtje, duke treguar një mungesë koherence në konceptimin e dënimeve alternative.
Kritika Për Mungesën E Transparencës Dhe Metodologjisë
Një tjetër kritikë e fortë lidhet me procesin e hartimit të vetë projektit, i cili nuk ka qenë transparent dhe metodologjikisht i saktë.
- Mungesa e Analizës Së Ndikimit: “Mungon dokumenti orientues që përcakton filozofinë e re të drejtësisë penale dhe analiza e ndikimit kriminologjik, ekonomik e social të ndryshimeve të propozuara.”
- Konsultim I Kufizuar: Gjykata e Lartë thotë se konsultimi institucional ka qenë “i kufizuar dhe i pjesshëm,” duke bërë që projekti të mbetet “i paqartë në disa pjesë dhe i pabarazpeshuar në filozofi”.
Mesazhi Përfundimtar: Gjykata e Lartë paralajmëron se një Kod i tillë rrezikon ta kthejë drejtësinë në një “mjet frike, jo besimi”, duke dëmtuar besimin qytetar në vend që ta edukojë atë.