Rezultatet e Cens 2023 në Shqipëri kanë nxjerrë në pah një prirje të theksuar demografike dhe sociale: rritjen e ndjeshme të numrit të familjeve me vetëm një person. Sipas të dhënave zyrtare, 25% e familjeve në rang vendi përbëhen nga një anëtar i vetëm, një shifër që tregon një ndryshim të madh në strukturën familjare në dekadën e fundit.
Krahasimi me të dhënat e Cens 2011 zbulon se numri i familjeve me një person të vetëm është dyfishuar, nga 12.7% në 25%. Kjo rritje thekson ndikimin e faktorëve si emigrimi i lartë, plakja e popullsisë dhe urbanizimi në mënyrën se si organizohen familjet në Shqipëri.
Analiza e detajuar e të dhënave të Cens 2023 sipas bashkive tregon se kjo prirje është më e theksuar në qendrat urbane. Kryeqyteti, Tirana, shënon përqindjen më të lartë në rang kombëtar, me 31.9% të familjeve të përbëra nga vetëm një anëtar. Në të njëjtin nivel me Tiranën ndodhet edhe qyteti i Korçës, duke konfirmuar se qytetet e mëdha janë epiqendra e këtij fenomeni.
Pas Tiranës dhe Korçës, bashkia e Gjirokastrës renditet e treta me 30.4% të familjeve me një anëtar. Më pas vijnë Dropulli (29.7%), Përmeti (29.6%) dhe Dibra (28.6%), duke treguar se edhe qytete të tjera kanë një përqindje të konsiderueshme të familjeve të vetmuara. Në këto bashki, gati një në tre familje përbëhet nga vetëm një person.
Në anën tjetër, bashki më të vogla dhe rurale si Pusteci (19.6%), Hasi (21.1%), Konispoli (26.3%) dhe Peqini (22.8%) shënojnë përqindje më të ulëta të familjeve me një anëtar. Kjo sugjeron se në këto zona ende ruhen lidhjet më të forta familjare dhe bashkëjetesa ndër-brezash, duke ndihmuar në mbajtjen e strukturave më të mëdha familjare.
Përveç Tiranës dhe Korçës, përqindje të larta të familjeve me një anëtar hasen edhe në qytete të tjera të mëdha si Durrësi (27.9%), Elbasani (28.0%), Fieri (27.2%) dhe Shkodra (27.9%). Këto qendra urbane tërheqin individë të rinj për arsye punësimi ose studimi, të cilët shpesh zgjedhin të jetojnë vetëm.
Të dhënat e Cens 2023 tregojnë qartë se Shqipëria po përballet me një transformim të thellë të strukturës së saj familjare, ku familjet me një anëtar janë më shumë tipar i zonave urbane dhe shpesh përbëhen nga persona të moshuar. Kjo prirje ka implikacione të rëndësishme për politikat sociale, strehimin dhe kujdesin ndaj të moshuarve, duke kërkuar një vëmendje të shtuar nga institucionet publike në nivel lokal dhe kombëtar. Nëse ky trend vazhdon, pritet të ketë ndikim të madh në kërkesën për banesa të vogla, shërbime sociale të personalizuara dhe strukturën e mbështetjes sociale.
