Një histori e vjetër mijëra vjeçare po del në dritë, duke zbuluar një vendbanim të rëndësishëm prehistorik që mahniti arkeologët shqiptarë në fund të viteve ’60. Bëhet fjalë për vendbanimin e lashtë të Maliqit, një qendër e ndërtuar para më shumë se 5500 vjetësh, e cila hodhi dritë mbi historinë e komuniteteve neolitike në trevat shqiptare.
Zbulimi i këtij vendbanimi, i cili ishte i njohur si një vendbanim palafit (shtëpi të ndërtuara mbi hunj në ujë) në brigjet e liqenit të tharë të Maliqit, tregon një histori të veçantë. Ky komunitet, i cili ka lënë pas gjurmë të thella, shtrihet nga periudha e Neolitit të Vonë deri në Epokën e Bronzit.
Çfarë zbuluan arkeologët shqiptarë?
Arkeologët shqiptarë, të udhëhequr nga figura të shquara si Muzafer Korkuti, zbuluan në Maliq shtresa kulturore me mbetje arkitekturore prej druri dhe balte, objekte qeramike dhe vegla pune. Këto zbulime ofruan të dhëna thelbësore për kulturën, ekonominë dhe mënyrën e jetesës së banorëve të asaj kohe. Vendbanimi i Maliqit u bë një pikë referimi për studimin e Neolitit në rajonin e Ballkanit jug-perëndimor.
Zbulimet tregojnë një shoqëri të organizuar, me aktivitet bujqësor dhe blegtoral, dhe me një kulturë të pasur materiale. Analiza e mbetjeve tregon se ky vendbanim ka luajtur një rol kyç në zhvillimin e civilizimit prehistorik në rajon.
Pse është kaq i rëndësishëm Maliqi?
Vendbanimi i Maliqit ofron dëshmi të një kontinuiteti kulturor nga Neoliti në Epokën e Bronzit, duke na ndihmuar të kuptojmë evolucionin e popullatave që jetonin në këto zona. Gërmimet e thella stratigrafike dëshmuan se i njëjti vend është banuar për mijëra vjet, me periudha të ndryshme zhvillimi, si Maliqi I (Neoliti i Vonë) dhe Maliqi II (Eneoliti).
Ky zbulim shërbeu si dëshmi se vendet tona nuk kanë qenë të pabanuara, por kanë qenë qendra të rëndësishme civilizimi, që kanë lënë pas një histori të pasur dhe të mrekullueshme.