Tiranë – Aeroporti i Vlorës është zhytur në një skandal të thellë, i cili ka vënë përballë aksionerët kryesorë: miliarderin Behgjet Pacolli (98%) dhe aksionerin minoritar Valon Ademi (2%). Konflikti i tyre ka dominuar emisionet televizive të mbrëmjes, por sipas analizave, thelbi i vërtetë i skandalit nuk është një zënkë e thjeshtë biznesi, por mund të fshehë një aferë të madhe korruptive qeveritare që në origjinë të projektit.
Konflikti Sipërfaqësor: Aksionet dhe Komploti
Konflikti mes Pacollit dhe Ademit ka si thelb pretendimin e Ademit për të zotëruar 49% të aksioneve, duke u bazuar në një marrëveshje fillestare dhe investime financiare. Pacolli, ndonëse fillimisht thuhet se e kishte pranuar këtë, ka ndërmarrë veprime juridike për të ruajtur kuotat e tij.
- Përfshirja Institucionale: Në këtë përplasje ka hyrë Prokuroria e Tiranës (duke hetuar Pacollin) dhe Gjykata e Tiranës (duke pezulluar çdo veprim që do t’i jepte avantazh Pacollit).
- Teoria e Komplotit: Pacolli e ka cilësuar këtë koordinim institucional si një “komplot të koordinuar” kundër tij, duke sugjeruar se lëvizjet favorizojnë Ademin. Disa media, në anën tjetër, kanë ngritur hipotezën e parave ruse të futura në projekt, gjë që gjoja ka “shqetësuar partnerët strategjikë”.
Dyshimet për Korrupsion: E Vërteta e Koncesionit
Analizat theksojnë se theksi te “sherri banal” po shërben si një tentativë për të fashitur dyshimet e thella mbi vetë mënyrën sesi u konceptua dhe u dha ky koncesion.
1. Origjina e Projekti – Tentativa për Dhënie pa Garë (2017)
Që në vitet 2017-2018, Qeveria Rama kishte planifikuar të jepte aeroportin e Vlorës pa garë tek një kompani turke (Cengiz Construction, Kalyon & Colin Construction). Një projektligj special u depozitua në Parlament për këtë qëllim, por u braktis pasi binte ndesh me direktivat e BE-së për partneritetin publik-privat.
2. Gara Fiktive (2020-2021) dhe Shkeljet
Pasi ndryshoi taktikën, Qeveria zgjodhi një garë, e cila, sipas burimeve, ishte fiktive dhe e truketuar:
- Partneri Turk i Nevojshëm: U ra dakord me Behgjet Pacollin që formalisht të merrte kompaninë turke YDA Group si partner (40% aksione), pasi kjo kompani kishte eksperiencë në menaxhimin e aeroporteve, një kriter i domosdoshëm për garën.
- Ndryshimi i Kritereve: Kritereve të garës iu ul kapaciteti i kërkuar nga 10 milionë pasagjerë në 2 milionë dhe numri i kullave të kontrollit nga dy në një, për t’u përshtatur me ofertën e fituesit.
- Skualifikimi i Konkurrentit: Kompania tjetër konkurrente, AL-DE, me kushte më të favorshme për interesin publik, u skualifikua me justifikimin e dokumentacionit të paplotë.
Afera e Daljes së Turqve: Miratimi Qeveritar
Dyshimet thellohen pas marrjes së tenderit fiktiv:
- Shitja Qesharake e Aksioneve: Kompania turke YDA Group (40% aksione) u tërhoq menjëherë pas përfundimit të garës, duke shitur aksionet e saj tek Pacolli për shumën qesharake të 4200 eurove.
- Shkelja Ligjore e Qeverisë: Ligji për Koncesionet kërkonte miratimin e Autoritetit Kontraktor (Ministria e Infrastrukturës) dhe Ministrisë së Financave për çdo ndryshim aksioneri. Jo vetëm që ky ndryshim nuk u pengua, por shitja e 40% të aksioneve nga turqit tek Pacolli në dhjetor 2022 është miratuar nga titullarët e Ministrive të Infrastrukturës dhe Financave.
Ky veprim dëshmon, sipas analizës, se autoritetet shtetërore ishin palë në organizimin e një gare fiktive. Fakti që Kryeministri Edi Rama ishte në dijeni të manovrave (duke inaguruar veprën me Pacollin dhe Ademin, pa praninë e turqve) ngre dyshime serioze se projekti mund të jetë dizenjuar që në fillim për përfitime kolosale, vlera e të cilave, në fund të koncesionit, shkon mbi gjysmë miliardi euro.
Përplasja e tanishme Pacolli-Ademi, sipas këtij këndvështrimi, shërben për të tërhequr vëmendjen nga thelbi: se kush janë pretenduesit e vërtetë të fitimeve pas gjithë kësaj maratone trukimesh qeveritare.