Një sërë shkaktarësh mjedisorë, industrialë dhe biologjikë po shkaktojnë probleme serioze të rrugëve të frymëmarrjes tek një pjesë e popullsisë. Ndër këto sëmundje, një vëmendje e veçantë i kushtohet reagimit ndaj një kërpudhe specifike.
Aspergiloza Bronkopulmonare Alergjike (ABPA)
ABPA është një reagim alergjik që ndodh te disa njerëz ndaj kërpudhës së zakonshme Aspergillus. Edhe pse shumica e njerëzve ekspozohen ndaj kësaj kërpudhe (që rritet në gjethe dhe bimësi të kalbura) pa pasoja, te pacientët e predispozuar ajo shkakton:
- Inflamacion në rrugët e frymëmarrjes dhe në fshikëzat e mushkërive.
- Sëmundja shpesh imiton astmën ose pneumoninë; në fakt, shumica e pacientëve me ABPA tashmë vuajnë nga astma.
Simptomat e ABPA përfshijnë:
- Përkeqësim të simptomave të astmës.
- Fishkëllimë në gjoks.
- Kollë që mund të nxjerrë pështymë me gjak.
- Temperaturë të lartë.
Diagnoza vendoset nëpërmjet matjes së antitrupave në serum, testeve të lëkurës, radiografisë, skanimit CT, dhe analizës/kulturës së pështymës.
Trajtimi dhe Parandalimi:
Personat me astmë dhe fibrozë cistike (që kanë predispozita) duhet të shmangin sa më shumë që të jetë e mundur mjediset ku kërpudha është e pranishme. Reagimi ndaj trajtimit zakonisht është i mirë, por rikthimi i sëmundjes është i shpeshtë.
Sëmundje Të Tjera Alergjike të Rrugëve Të Frymëmarrjes
Teksti thekson se ABPA është vetëm një nga shkaktarët e problemeve të frymëmarrjes. Alergjitë e tjera kryesore përfshijnë:
- Alveoliti Alergjik:
- Është inflamacion që ndodh në dhe rreth alveolave (fshikëzave të ajrit) dhe bronkiolave më të vogla në mushkëri.
- Shkaktohet nga thithja e grimcave organike si myku, qimet e kafshëve ose jashtëqitjet e zogjve.
- Simptomat: Kollë, vështirësi në frymëmarrje, lodhje dhe temperaturë.
- Alergjia ndaj Marimangave të Pluhurit të Shtëpisë:
- Një shkaktar i zakonshëm i rinitit alergjik dhe astmës.
- Marimangat jetojnë në dyshekë dhe tepihë, ndërsa jashtëqitjet dhe proteinat e tyre shkaktojnë reagime.
- Alergjitë ndaj Kafshëve Shtëpiake, Mykut dhe Substancave Industriale:
- Kafshët Shtëpiake: Reagimet shkaktohen nga proteinat në pështymë, lëkurë ose urinë, duke shkaktuar hundë të bllokuar, teshtitje dhe përkeqësim të astmës.
- Myku: Sporet e tij gjenden në ambiente të lagështa (banjo) ose në natyrë (gjethe të kalbura) dhe shkaktojnë kollë dhe hundë të bllokuara.
- Substancat Industriale/Mjedisore: Lidhjen me kimikate, tym, lateks ose grimca pluhuri në mjedisin e punës, të cilat shkaktojnë simptoma të ngjashme me astmën ose bronkitin.