Një gjykatës federal ka urdhëruar administratën Trump që të rikthejë në punë të gjithë stafin e Voice of America, Radio Free Asia dhe Middle East Broadcasting Network, të cilët ishin pushuar, dhe ka kërkuar që financimi nga Kongresi të rifillojë menjëherë për këto media, të cilat ishin mbyllur në mënyrë efektive nga administrata.
Vendimi i rëndësishëm i gjykates federale në SHBA ka rikthyer në vëmendje rolin e Zërit të Amerikës (Voice of America – VOA), përfshirë edhe shërbimin në gjuhën shqipe, i cili prej dekadash është një prej burimeve më të besuara të informacionit për shqiptarët në Shqipëri, Kosovë, Maqedoninë e Veriut dhe diasporë.
Çfarë ndodhi konkretisht?
Administrata e Presidentit Donald Trump, që është rikthyer në detyrë këtë vit, vendosi në mars të 2025-s të pezullonte nga puna të gjithë punonjësit me kohë të plotë dhe kontraktorët e Zërit të Amerikës, Radio Free Asia dhe Middle East Broadcasting Networks – tre prej rrjeteve kryesore të financuara nga qeveria amerikane që shpërndajnë lajme në shumë gjuhë të botës.
Trump firmosi gjithashtu një urdhër ekzekutiv për të shkurtuar ndjeshëm fondet e këtyre mediave publike ndërkombëtare, duke vënë në rrezik ekzistencën e tyre funksionale. Kjo lëvizje u konsiderua nga shumë si një përpjekje për të vënë nën kontroll politik mediat që duhet të jenë të pavarura dhe të paanshme, sipas ligjit amerikan dhe praktikave demokratike.
Cili ishte reagimi?
Pas këtij vendimi, gazetarja e VOA, Patsy Widakuswara, së bashku me kolegët e saj, ngritën një padi në gjykatë, duke argumentuar se vendimi ishte i paligjshëm dhe shkelte pavarësinë editoriale të këtyre mediave publike. Gjykata e Uashingtonit, përmes gjykatësit federal Royce Lamberth, iu dha të drejtë gazetarëve dhe vendosi:
Administrata Trump duhet të rikthejë në punë të gjithë punonjësit dhe kontraktorët e larguar nga VOA, Radio Free Asia dhe MBN.
Duhet të rifillojë financimi i plotë nga Kongresi për këto media.
Gazetarët duhet të lejohen të bëjnë punën e tyre për të ofruar lajme të sakta, të paanshme dhe autoritative, sipas misionit të tyre.
Po Radio Evropa e Lirë?
Radio Evropa e Lirë, që gjithashtu ka një shërbim në gjuhën shqipe, nuk ishte pjesë e këtij vendimi, pasi ka paraqitur një padi të veçantë, e cila pritet të shqyrtohet më vete.
Pse kjo ka rëndësi për publikun shqiptar?
Zëri i Amerikës në gjuhën shqipe ka një histori të gjatë dhe të rëndësishme për shqiptarët, sidomos në periudhat kur liria e shtypit ka qenë e kufizuar ose e rrezikuar. Gjatë regjimeve autoritare, VOA ishte një dritare e vetme për lajme nga bota. Edhe sot, mbetet një burim i besueshëm dhe i balancuar informacioni, sidomos në kohë krizash, dezinformimi dhe polarizimi politik.
Në një kohë kur media lokale në Shqipëri shpesh akuzohet për varësi politike ose komerciale, Zëri i Amerikës përfaqëson një alternativë të paanshme, me standarde profesionale dhe mbështetje ndërkombëtare.
Në përfundim: Një sinjal i fortë për pavarësinë e gazetarisë
Vendimi i gjykatës është një fitore për gazetarinë e lirë dhe për pavarësinë editoriale, dhe tregon se edhe në një vend si SHBA, ku përplasjet politike janë të forta, ligji dhe drejtësia mund të mbrojnë fjalën e lirë dhe të drejtën për informacion.