Vetëm gjatë pesë muajve të parë të vitit 2025, në Kosovë janë regjistruar të paktën dhjetë raste të reja të infektimit me virusin HIV, një shifër që sipas mjekëve konfirmon një trend alarmant rritjeje. Kjo vjen pas një viti 2024 që u mbyll me 34 raste të identifikuara, një rritje e ndjeshme krahasuar me 20 rastet e regjistruara në vitin 2023. Të dhënat e fundit vijnë nga Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike të Kosovës (IKSHPK), ku të gjitha institucionet shëndetësore, publike dhe private, janë të obliguara të raportojnë rastet e reja.
Infektologët shprehen se numri i rasteve me HIV, virusi që dëmton sistemin imunitar dhe transmetohet përmes shkëmbimit të lëngjeve trupore, është shqetësues. Murat Mehmeti, shef i repartit për sëmundje se.ksua.lisht të transmetueshme në Klinikën Infektive në Prishtinë, thekson mungesën e informimit të mjaftueshëm tek të rinjtë mbi mënyrat e bartjes së infeksionit dhe mungesën e informacionit mbi vendet ku mund të testohen.
Në një intervistë për Radion Evropa e Lirë, Mehmeti bën të ditur se vetëm në Klinikën Infektive, brenda Qendrës Klinike Universitare të Kosovës, deri më tani gjatë këtij viti janë regjistruar dhjetë raste të reja me HIV. Ai shton se viti i kaluar shënoi 29 raste të reja në këtë klinikë, një numër dukshëm më i lartë se në vitin 2023, dhe thekson se shumë raste mund të mbeten të paidentifikuara për shkak të paragjykimeve shoqërore.
Këtë javë, gjatë vizitës së ekipit të REL-it në Klinikën Infektive, dy persona të infektuar ndodheshin të shtruar në gjendje të rëndë. Sipas Mehmetit, aktualisht rreth 100 persona të infektuar marrin shërbime dhe terapi në këtë klinikë, të cilat, si në të gjitha institucionet e tjera publike në Kosovë, ofrohen falas.
Imeri, një pensionist nga Kosova që jeton me HIV prej më shumë se 20 vitesh, ndan me Radion Evropa e Lirë historinë e tij, duke e përshkruar momentin e marrjes vesh të diagnozës si një tronditje të madhe. Ai dyshon se mund të jetë infektuar gjatë një tatuazhi të bërë jashtë vendit, kur e njëjta gjil.përë është përdorur nga disa persona. Prej atëherë, jeta e tij ka ndryshuar ndjeshëm, duke u përballur me probleme shëndetësore, sociale dhe ekonomike. Ai jeton pothuajse i vetëm dhe viziton shpesh Klinikën Infektive për terapi, duke theksuar vështirësitë ekonomike dhe se ushqehet rregullisht vetëm kur është i shtruar në spital.
IKSHPK konfirmon se ofrohet mundësia e testimit anonim dhe pa pagesë. Zyrtarët e institutit pohojnë se janë zhvilluar fushata të shumta ndërgjegjësimi për virusin, veçanërisht në shkolla, duke marrë parasysh faktin se mosha e të prekurve sillet kryesisht nga 20 vjeç e lart. Edona Dobroshi-Deva, menaxhere e Programit Global për HIV-in në Kosovë, shpjegon se rritja e numrit të rasteve mund të jetë rezultat i ndërgjegjësimit të shtuar për testim ose i shfaqjes së simptomave tek persona të infektuar vite më parë. Dobroshi-Deva thekson nevojën për edukim të hershëm mbi shëndetin sek .sual, duke marrë parasysh moshën e hershme të fillimit të marrëdhënieve sek. suale tek të rinjtë në Kosovë.
Ministria e Shëndetësisë e Kosovës nuk i është përgjigjur kërkesës për koment nga Radio Evropa e Lirë, por në faqen e saj zyrtare figuron një dokument strategjik dhe plan veprimi për kontrollin e sëmundjeve të ndryshme, përfshirë HIV-in, duke theksuar synimin për zbatim efektiv të politikave të parandalimit, kujdesit dhe trajtimit të infeksioneve.
Rasti i parë me HIV në Kosovë është paraqitur në vitin 1986, dhe që nga ajo kohë, mbi 50 persona kanë humbur jetën si pasojë e këtij virusi. Rritja e numrit të rasteve të reja ngre shqetësime serioze për nevojën e intensifikimit të masave parandaluese dhe rritjes së aksesit në testim dhe trajtim.