Prokurori i Përgjithshëm, Olsian Çela, ka reaguar me kritika të forta ndaj draftit të ri të Kodit Penal, i prezantuar të premten e kaluar nga Ministria e Drejtësisë. Çela, i cili nuk ishte i pranishëm në prezantim, ka deklaruar për Report TV se vendimi për të mos marrë pjesë erdhi “për shkak të mosnjohjes paraprake me draftin”.
Mungesa e Përfshirjes së Prokurorisë dhe Gjykatës së Lartë
Sipas Çelës, Prokuroria e Përgjithshme nuk është përfshirë në mënyrë zyrtare në grupin e punës për hartimin e dokumentit, një mungesë që ai e konsideron shqetësuese. Ai theksoi se ishte kërkuar vetëm një përfaqësues nga zyra e Prokurorit të Përgjithshëm për të marrë pjesë në një fazë diskutimesh mbi një pjesë të përgjithshme të draftit të përfunduar nga grupi i punës në mesin e vitit 2023, por që nuk pati vijim konkret.
Edhe Gjykata e Lartë ndau të njëjtin qëndrim, ku kreu i saj, Sokol Sadushi, shprehu pakënaqësi për mospërfshirjen e komunitetit të magjistratëve në proces.
Kritika për Procesin dhe Përmbajtjen e Draftit
Çela e cilëson procesin si të gabuar në themel, pasi nuk është paraprirë nga një reflektim shoqëror mbi nevojën reale për një Kod të ri Penal. Ai thotë se një nismë e tillë duhet të lindë si rezultat i evolucionit të vlerave dhe përshtatjes me ndryshimet globale, dhe jo si një veprim i nxituar institucional. Sipas tij, “mungesa e kësaj qasjeje e kthen draftin në një ndërhyrje represive që rrezikon mirëfunksionimin e drejtësisë penale”.
Duke analizuar përmbajtjen, Kryeprokurori thekson se drafti sjell konfuzion për magjistratët, le hapësirë për interpretime të ndryshme të normave dhe rrit rrezikun e kriminalizimit të individëve. Ai kritikon tendencën për të paracaktuar çdo interpretim të mundshëm ligjor, duke e quajtur këtë një qasje të rrezikshme dhe shtypëse.
Skepticiteti ndaj Konsultimit Publik dhe Prioritetet
Sa i përket procesit të konsultimit publik, Çela shprehet skeptik, duke thënë se ai “ndikon pak ose aspak në thelbin e dokumentit” dhe mund të mbetet formal e i padobishëm, pa sjellë përmirësime të vërteta.
Në përfundim, Çela thekson se më urgjente se hartimi i një Kodi të ri Penal është ndërhyrja në Kodin e Procedurës Penale, për të zgjidhur problemet ekzistuese që po ndikojnë negativisht në hetime dhe gjykime, për shkak të burokracive dhe mangësive aktuale. Ai argumenton se ashpërsimi i dënimeve me burgim nuk është zgjidhja e vetme dhe më e mirë për problemet e vendit, duke theksuar se Shqipëria ka tashmë një nga kodet me dënime më të ashpra në nivel evropian.
Çela paralajmëron se ardhja e draftit në këtë moment mjaft të vështirë për drejtësinë, kur sistemi ende vuan nga mungesat masive në organika dhe mbingarkesa e jashtëzakonshme e dosjeve, do të thellonte shumëfish kaosin në hetim dhe proceset gjyqësore, për shkak të konfuzionit të paevitueshëm që do të sillte zbatimi i normave të reja penale.