Në një analizë të thelluar gjatë emisionit “Top Story”, analisti i njohur Arjan Curri ngriti një nga dilemat më të forta të ditëve të fundit: A mund të zhbëhet një “non grata” në SHBA me anë të pagesave të lobimit?
Curri iu referua kontratës së fundit të lobimit të firmosur nga Partia Demokratike në Shtetet e Bashkuara, me një vlerë të deklaruar prej 6 milionë dollarësh, dhe e vendosi atë në qendër të një basti publik.
“Le të vëmë një bast,” tha ai. “Nëse këto 6 milionë dollarë – 250 mijë në muaj – arrijnë të realizojnë një vizitë të Berishës në SHBA ose të heqin juridikisht ‘non gratën’, atëherë prova është e qartë: vendosja e ‘non gratës’ është bërë me ndikim financiar dhe jo thjesht mbi bazë parimore.”
Lobimi nuk është mëkat, por testi është i madh
Curri nënvizoi se vetë akti i lobimit nuk është, sipas tij, as i pamoralshëm dhe as i paligjshëm. Lobimi është një praktikë e zakonshme në politikën amerikane, ku qeveritë, partitë dhe kompanitë investojnë miliona dollarë për të ndikuar në vendimmarrje.
Por në këtë rast specifik, sipas Currit, ajo që do të testohet nuk është thjesht efekti i lobimit, por integriteti i sistemit amerikan të vendimmarrjes.
“Nëse për 6 milionë dollarë arrihet të zhbëhet një vendim i rëndësishëm i diplomacisë amerikane si shpallja ‘non grata’ e një lideri politik, atëherë do të thotë që paratë mund të blejnë gjithçka – edhe të vërtetën, edhe njollën,” u shpreh ai.
Paralelizmi me lobimet globale dhe marrëdhëniet me Ukrainën
Curri shtriu analizën edhe më gjerë, duke krahasuar këtë rast me rastet ndërkombëtare ku SHBA lobon për interesa strategjike të veta, si në konfliktin në Ukrainë lidhur me burimet minerale.
“Në Ukrainë, SHBA lobon për paqe jo vetëm për humanizëm, por edhe për interesa ekonomike strategjike. Pra, edhe lobimi në këtë rast mund të shihet si një mjet për të përkthyer interesa financiare në vendime politike,” argumentoi ai.
A do funksionojë lobimi apo do shkojnë paratë dëm?
Sipas Currit, suksesi ose dështimi i kësaj kontrate do jetë një pikë kthese:
Nëse paratë arrijnë të heqin “non gratën”, atëherë vërtetohet që me para mund të fshihen edhe njollat diplomatike.
Nëse jo, atëherë ose lobimi ka dështuar, ose vendimet e diplomacisë amerikane janë vërtet të mbrojtura nga ndikimet financiare.
“Nëse kjo shumë nuk jep asnjë rezultat, atëherë paratë kanë shkuar kot. Nëse jep rezultat, atëherë SHBA duhet të reflektojë për mënyrën si funksionon sistemi i saj i ‘dënimeve’ politike,” përfundoi Curri.
Në sfond: Frika e Ramës nga një rikthim i mundshëm i Berishës?
Një tjetër nëntekst që Curri lë të kuptohet është frika e qeverisë aktuale, veçanërisht e Edi Ramës, nga mundësia që Sali Berisha të rehabilitohet në arenën ndërkombëtare.
Nëse Berisha arrin të heqë “non gratën”, kjo mund të ndryshojë balancat politike në Shqipëri, duke e vendosur Ramën në një pozitë shumë më të brishtë brenda dhe jashtë vendit, në një moment ku presionet ndërkombëtare mbi Shqipërinë janë në rritje.