Videot e márrëdhënieve intime të disa artistëve shqíptarë trùllosën publíkun brènda pak orësh.
Kaluan nga një telefon në tjetrin, pùshtuan grupet e WhatsApp-it dhe Telegram-it, rrjètet sòcíale dhe bisedat e ditës, dùke e kthýer jetën private të disa personazheve publíkë në spektáklin më të madh të momentit.
Dhe ndërsa ende diskutohej për atë që ishte parë, fílloi të ndërtohej pritshmëria për atë që nuk ishte parë ende: do të dalin video të tjera. Ka emra të tjerë. Ka edhe politíkanë.
Por tani që efekti i parë i surprizès po fashítet, historia mèríton të shihèt përtej përmbájtjes së videove.
Këto video nuk dòlën në një moment çfarëdo. Ato shpèrthýen ndërsa në qendër të vëmendjes ishte një histori shumë më e rèndë për shtètin shqíptar: skandáli që përfshiu ish-drejtuesen e SHISH, Vlora Hyseni, dhe píkëpyetjet që ai ngriti mbi sekretet, ínfòrmacionet sensitive dhe fùnksíonimin e institucionit që dùhèt t’i ruajë ato.
Pastaj, thuajse papritur, Shqípëria kaloi nga sekretet e shtètit te sekretet e dhomës së gjumit të disa artistëve.
Mund të jetë rastësi. Por kronologjía dhe sidomòs párálájmërimet për publíkime të tjera e bëjnë të nèvojshme të ndiqet një gjùrmë tjetër: ku kanë qarkùlluar këto video përpárá se të bèheshin publíke, kush mùnd t’i ketë identifíkuar dhe ku mùnd të ketë përfùnduar ínfòrmacioni për to.
Sepse videot nuk u shfaqën për herë të parë ditën kur mbèrritën në telefonat e shqíptarëve. Ato kishin qarkùlluar më parë në një kanál në Telegram.
Dhe ky është një detaj i rèndësishëm për të kuptuar se si fùnksíonon monitorimi i materialeve që qarkùllojnë në këto hapësira.
Strukturat e specializuara pòlícore nuk monitorojnë jetën private të njerëzve dhe as çdo video që hídhèt në Telegram. Por kanále, grupe dhe hapësira ònlíne që dalin gjatë hètimeve ose që lídhen me shpërndarjen e materialeve të dýshimta mùnd të monitorohen nga njësitë e specializuara.
Kur gjatë këtij monitorimi haset një video, ajo mùnd të kalojë në një proces verifíkimi. Analizohèt nëse personat që shfaqen janë të mítùr, nëse ka shenja dhùne apo shfrytëzími, nëse materiali mùnd të lídhèt me trafíkim, shantazh, abuzím seksual ose një tjetër vepër pènale. Mund të kèrkohèt gjíthashtu identifíkimi i personave dhe i vendit me të cilin lídhèt materiali.
Në këtë mekanizèm dùhèt bërë një dallim i rèndësishëm: INTERPOL nuk krýen vetë hètime pènale në vend të pòlícive kombëtare.
Hetimet zhvillohen nga autoritetet kompetènte të shtèteve. INTERPOL shërben si nyje e báshkëpùnimit ndërkombëtar, dùke administrùar rrjète të sígùrta komuníkimi dhe databaza përmes të cilave strukturat pòlícore të vendeve anëtare shkëmbejnë ínfòrmacion, të dhëna dhe indicie.
Në rastin e materialeve të abuzímit seksual të fèmíjëve, databaza ICSE e INTERPOL-it u mùndëson hètuesve të specializuar të vendeve anëtare të krahasojnë imazhe dhe video, të lídhin raste mes tyre dhe të shkëmbejnë ínfòrmacion për víktima, autorë dhe vendndòdhje.
Pra, INTERPOL është në këtë hállkë më shumë një urë ndërkombëtare e ínfòrmacionit pòlícor sesa struktura që zhvillon vetë hètimin.
Nëse materiali përmbán elemente që trègòjnë një krím apo një rrezík konkret, áktivízohèt hètimi dhe njòftohen strukturat që dùhèt të ndërhyjnë. Nëse personat e identifíkuar ndòdhen ose lídhen me një shtèt tjetër, ínfòrmacioni mùnd t’u përcillet autoriteteve të atij shtèti përmes kanáleve të báshkëpùnimit pòlícor ndërkombëtar.
Pra, ákti që një video qarkùllon në Telegram nuk do të thotë se ajo është parë vetëm nga njerëzít që bëjnë pjesë në atë kanál.
Nëse kanáli ka qenë në monitorim ose materiali është hasur gjatë një hètimi, videoja mùnd të jetë identifíkuar dhe análizuar shumë përpárá se të bèhej virale.
Këtu fíllon edhe çështja që dùhèt sqarùar për videot shqíptare.
Nëse ato kanë qenë prèj kohësh në një kanál Telegram-i, dùhèt të verifíkohèt nëse ai kanál ka qenë ndonjëherë objekt monitorimi nga struktura të huaja dhe nëse personat shqíptarë që shfaqen në materiale janë identifíkuar.
Nëse kjo ka ndòdhùr, hállka tjetër është Shqípëria: a është përcjellë ínfòrmacion për këto materiale te strukturat shqíptare dhe, nëse po, te cila strukturë?
Kjo është shumë më e rèndësishme sesa përmbájtja intime që pùshtoi rrjètet sòcíale. Sepse nëse një strukturë shqíptare kishte dijeni më parë për ekzístencën e videove, atëherë dùhèt përcáktuar se prèj kur e kishte këtë ínfòrmacion dhe si është administrùar ai.
Dhe píkërisht këtu koha e publíkimit mèrr rèndësi.
Videot u kthýen në spektáklin krýesor publík ndërsa Shqípëria po diskutonte skandálin që përfshiu ish-drejtuesen e SHISH-it, Vlora Hyseni.
Brènda një kohe shumë të shkùrtër, debáti u zhvèndòs nga një çështje që prèkte shërbimin sekret dhe administrimin e ínfòrmacionit sensitiv te jeta intime e disa artistëve.
Nuk ka deri tani një provë publíke që lídh këto dy zhvillime. Por ka një tjetër element që kèrkon vëmendje: báshkë me videot nisën edhe párálájmërimet se do të dalin materiale të tjera dhe se mes personave që shfaqen në to mùnd të ketë edhe politíkanë.
Kjo do të thotë se díkush pretendon se di më shumë nga sa është bërë publíke deri tani.
Dhe këtu dùhèt të përqendrohèt investigimi: te historia e këtyre materialeve përpárá publíkimit të tyre. Nëse kanë qenë në Telegram prèj kohësh, nëse janë identifíkuar gjatë monitorimeve të huaja dhe nëse ínfòrmacioni për to ka mbèrritur në Shqípëri.
Sepse vetëm atëherë mùnd të márrë përgjígje edhe pyetja që mbètet pas gjíthë spektáklit të këtyre ditëve: kush dinte për ekzístencën e videove përpárá publíkut dhe pse ato dòlën píkërisht tani?/VNA