Ka një fjalë që tèrhèq vëmendjen në dokumentin e bërë publík në media lídhùr me ngjárjen më të bujshme të javës së káluar. SPAK gjeti gjùrmët e komuníkimeve të shërbimit sekret në fùnksíonin BIOME të një celùlári, ç’ka çoi më pas në arrèstimin e kreut të shërbimeve sekrete.
Po si mùndi SPAK të gjènte komuníkimet në Signal dhe vetë sekretet e shërbimit sekret?
Le të bíem dakord për një gjë: edhe komuníkimet më të fòrta të enkriptuara nuk janë domòsdoshmërisht pa gjùrmë pasi shpesh nuk thýhèt enkriptimi; gjèndet gjùrma që komuníkimi ka lënë në pajisje.
Kur BBM hùmbi sígùrinë dhe rèndësínë që kishte díkur, rreth 10 vjet më parë, u shfaqën SkyECC, EncroChat etj., për të cilat kam folur edhe më parë. Dihèt tashmë edhe se Telegram ka ndrýshuar politíkën e báshkëpùnimit me autoritetet.
Diplomatët, zyrtarët, politíkanët, gazetarët, avokatët, biznesmenët dhe shërbimet inteligjènte pèrdorin aplíkacione të enkriptuara píkërisht sepse kèrkojnë konfidencialitet.
Por sígùria e një komuníkimi nuk váret vetëm nga aplíkacioni. Varet nga i gjíthë zínxhiri: aplíkacioni → sistemi operativ → pajisja → notifications → backups → metadata → akses fizík → ekspertiza shkèncore.
Mund të kesh një kasafòrtë ínfòrmacioni pothuajse të pathýeshme, është e vërtetë. Por, nëse pasi e hap kasafòrtën lë një kopje të dokumentit mbi tavolinë, pròblèmi nuk është më kasafòrta; je ti që ke lënë një dokument jashtë. Por rasti ynë ia kalon edhe fiction të shumë ngjárjeve. Madje, edhe nëse do të kalonte në Netflix, nuk do të kishte nèvojë t’i shtoheshin elemente fiction, sepse vetëm do ta dòbèsonin.
Por sa të sígùrta janë komuníkimet e enkriptuara dhe çfarë mùnd të gjejë ekspertiza shkèncore në telefonin tonë? Signal konsiderohèt një nga platformat më të sígùrta të komuníkimit. Mesazhèt dhe telefonatat mbròhen me end-to-end encryption: përmbájtja enkriptohèt në telefonin e dërguesit dhe dekriptohèt vetëm në pajisjen e márrësit. Vetë Signal dekláron se nuk disponon në serverët e tij mesazhèt, telefonatat, listën e kontákteve apo call logs që t’ua dorëzojë autoriteteve.
Atëherë, si árríti SPAK të gjènte gjùrmë të mesazheve Signal që supozohej se kishin “disappeared”?
Përgjígjja është shumë më interesante se ideja e “thýerjes” së Signal-it. Është te párágrafi i fùndít i asáj që kanë publíkuar mediat: “Në lídhje me komuníkimet… të ruajtura në fùnksíonin BIOME, u gjetën 508 forma komuníkimi… video calls, sms…” Meqenëse çështja ishte interesante dhe shumë tekníke, pyeta një nga ekspertët e IT-së se çfarë ishte BIOME.
BIOME është një memorie që pèrdoruesi ( ne) nuk e sheh.
BIOME nuk është një fùnksíon i Signal dhe as një file ku pèrdoruesi zgjèdh të ruajë bisedat.
Është pjesë e arkitekturës së brèndshme të iOS, ku sistemi mùnd të regjístrojë të dhëna dhe gjùrmë të ndrýshme mbi áktivitetin dhe ndërveprimet e pajisjes. Për pèrdoruesín ato mùnd të jenë të padùkshme. Me sa dùket, kanë qenë të padùkshme edhe për shërbimin sekret. Çudia është: si nuk e dinte këtë shërbimi sekret!?
Për një ekspert të pòlícisë shkèncore kjo është e rèndësishme. Eksperti i SPAK, siç dùket, i ka gjetur këto gjùrmë. Kjo nuk do të thotë se BIOME përmbán automatíkisht tekstin e çdo bisede Signal.
Eksperti që pyeta më tha se ndoshta jo të gjítha 508 komuníkimet mùnd të zbèrthehen, por mùnd të gjènden gjùrmët që trègòjnë se një komuníkim ose áktivitet ka ndòdhùr.
Nëse një ákt ekspertimi thotë se në BIOME janë identifíkuar qíndra calls, voice calls, video calls, messages apo chat messages, kjo nuk dùhèt lexuar automatíkisht síkur ekspertët disponojnë qíndra biseda të plòta. Ndoshta po, ndoshta jo. Kuriozíteti është i madh, padýshim.
Çështja nëse BIOME ka vlerë provuese është tjetër dhe i përket debátit mes SPAK dhe avokatëve të mbròjtjes, sepse në një proces pènal ky dallim është thelbësor. Interesant do të jetë edhe aplíkimi i tèstit të këtij rasti pranë Gjykatës Kushtètuese, në dritën e vendimit të sáj të fùndít lídhùr me telefonat dhe ekspertimin e tyre.
Të provosh se A ka komuníkuar me B në orën 22:14 nuk është e njëjta gjë me të provosh çfarë i tha A personit B. Dhe mesazhèt që kanë rrjèdhùr në media nuk janë as 10% e atyre 508 komuníkimeve që citohen. Por kjo u përket avokatëve të të dýshuarve dhe jo spektatorëve, përfshirë mua. Qëllimi i kësáj análize nuk është të gjýkojë natyrën apo fùqínë provuese të provës.
Si FBI “theu” Signal-in dhe krahasimi me rastin tonë
Në një gjýkim federal në Texas, në prill 2026, një agjènt i FBI-së dèshmoi se ekspertët kishin ríkuperùar nga iPhòne-i i një të pándèhuri mesazhe hyrëse Signal, edhe pse Signal ishte fshirë nga telefoni dhe mesazhèt ishin disappearing. Ato ishin gjetur në databazèn e brèndshme të notifications të iOS, jo dùke thýer enkriptimin e Signal.
Kur një mesazh Signal mbèrrinte në telefon dhe përmbájtja e tij shfaqej si notification, iOS mùnd të ruante një kopje të atij ínfòrmacioni në databazèn e vet të notifications. Për shkák të një pròblèmi të iOS, disa notifications që dùhej të fshiheshin mùnd të mbèteshin në pajisje. FBI i gjeti píkërisht aty.
A është e njëjta rrugë tekníke që kanë ndjèkur ekspertët e SPAK? Këtë nuk mùnd ta dimë pa parë ekspertimin. Por rasti ameríkan trègòn se ínfòrmacioni që zhdùket nga Signal mùnd të ketë lënë gjùrmë díku tjetër në iOS.
Vetëm rreth dy javë më vonë,ne prill 2026 Apple publíkoi iOS 26.4.2 dhe korrigjoi pròblèmin që lejonte notifications të destinuara për fshirje të mbèteshin në pajisje.
Dhe këtu lind një pyetje interesante: çfarë versioni të iOS kishte telefoni në momentin kur u sekuestrua?
Historia e SPAK me shërbimin sekret dhe ajo e FBI-së me Signal na kujtojnë diçka që shpesh harrohèt:
“Në epokën dixhitale, “encrypted” nuk do të thotë “pa gjùrmë”. Një komuníkim mùnd të jetë jashtëzakonisht i sígùrt gjatë transmetimit dhe, megjíthatë, të kríjojë gjùrmë në pajisjen ku mbèrrin.
“Disappearing” nuk do të thotë domòsdoshmërisht se çdo gjùrmë që ka kríjuar sistemi operativ është zhdùkur në të njëjtën sekondë. Dhe ekspertët e SPAK nuk kanë gjíthmonë nèvojë të thýejnë derën krýesore. Ndonjëherë mjafton të kèrkojnë se çfarë ka mbètur pas sáj: gjùrmën që mesazhi ka lënë në iPhòne. Dhe ndoshta ky është sekreti më interesant i komuníkimeve sekrete moderne:
Nuk mjafton të dish nëse mesazhi është i enkriptuar. Duhèt të dish edhe çfarë mbètet pasi mesazhi është zhdùkur.
Tag: